زمان قبل از اسلام را « عهد جاهليت » ناميده است . چقدر از انصاف دورند كسانى كه مىگويند : « دين بر جهل و تقليد بنيان‌گزارى شده و با علم و دانش ضديت دارد » ! و سخن كوتاه آنكه اعتقاد به معاد مستلزم تدين به دين ، و آن هم مستلزم پيروى احكام دين در زندگى است ، و مستلزم آن است كه در تمام احوال و اعمال مراقب روز بعث و معاد باشند . « 1 » س 670 - دينى كه مايه رفع اختلاف بود چگونه به تدريج مورد اختلاف در ميان بشر قرار گرفته و اين‌بار در خود دين اختلاف كردند ؟ ج - خداى تعالى در كتاب عزيزش براى ما خبر مىدهد : نخستين چيزىكه وسيلهء رفع اختلاف مردم در امور دنيوى و شؤون زندگانى قرار گرفت دين بود ، بنابراين اگر قوانين ديگرى نيز در كار بوده ناچار اقتباس از آئين الهى بوده است . بعد مىفرمايد : بعد از نزول كتاب آسمانى در مواد دينى اختلافاتى بين مردم پديد آمد ، اين اختلاف از ناحيه كسانى كه حامل دين بودند و بر كتاب خدا اطلاع كامل داشتند از روى تجاوز و سركشى بوجود آمد . « 2 » بنابراين ، اختلاف در دين مقتضاى فطرت نبوده بلكه مستند به بغى و تعدى از حدود و مقررات فطرت است ؛ زيرا دين ، فطرى است و چيزىكه فطرى شد

--> ( 1 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 3 ، ص 171 - 174 + الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 179 - 182 . [ با تلخيص و تصرف ] ( 2 ) . ر . ك : سورهء شورى آيهء 14 ، سورهء يونس ، آيهء 19 .